Kamu İhalelerinde Ortalama Kırım Oranı 2026: İdare Tipi ve Türe göre

İhaleye hazırlanan her firmanın kafasındaki soru aynıdır: Ne kadar kırmalıyım? Cevabın ilk yarısı rakamla verilebiliyor. Kamu İhale Bülteni'nde yayımlanan sonuç ilanlarına göre son 12 ayda sonuçlanan ihalelerde sözleşme, idarenin yaklaşık maliyetinin ortalama %18,0 altında imzalandı.

Bu yazıdaki sayılar Kamu İhale Bülteni'nin sonuç ilanlarından hesaplandı: ihale tarihi 29 Eylül 2025 – 15 Eylül 2026 arasında olan, 4734 sayılı Kanun kapsamında sözleşmesi imzalanmış 49.922 ihale. Kısımlara bölünmüş ihaleleri saymadık; nedenini yazının sonunda anlatıyoruz.

Önce kavramı netleştirelim. Kırım (resmî adıyla tenzilat), sözleşmenin yaklaşık maliyetin ne kadar altında imzalandığını gösterir. Yaklaşık maliyeti 1 milyon TL olan bir iş 820 bin TL'ye bağlandıysa kırım %18'dir. Hesabın ayrıntısını tenzilat yazısında anlattık.

Ortalama %18, tipik ihale %16

Ortalamanın yanına bir sayı daha koymak gerekiyor: ihaleleri kırıma göre sıraladığınızda tam ortaya düşen değer, yani ortanca %16,4. Ortalama ortancadan yüksek, çünkü %40'ın üstünde kırılan ihaleler ortalamayı yukarı çekiyor.

Dağılım çok geniş:

• İhalelerin dörtte biri %5,4'ün altında bir kırımla sözleşmeye bağlanmış.
• Dörtte biri %28,9'un üstünde.
• %5,1'inde sözleşme bedeli yaklaşık maliyetin üstünde, yani kırım negatif.
• %8,2'sinde kırım %40'ı geçiyor.

Bu size ne demek? "Ortalama %18" tek başına bir teklif stratejisi değil. Aynı oran bir ihalede fazla, başka bir ihalede yetersiz kalır. Neye bağlı olduğunu aşağıda tek tek gösteriyoruz.

İşin türü: yapımda %22, hizmette %15

Yapım işlerinde ortalama kırım %22,2, ortanca %23,2. İhalelerin yarısı %13,3 ile %31,0 arasında toplanıyor.

Mal alımlarında ortalama %17,1 ama ortanca yalnızca %13,2. Hizmet alımlarında ortalama %15,2, ortanca %11,5. Bu iki türde ihalelerin dörtte biri %3–4'ün altında bir kırımla bağlanıyor; ortalamayı yukarı çeken, az sayıdaki yüksek kırımlı ihale.

Yapım işlerinde kırımın yüksek olmasının görünen bir nedeni var: rakip sayısı. Tek teklif yazımızda son iki yılın sonuç ilanlarından ölçtüğümüz gibi yapım işlerine ortalama 10,4 teklif gelirken mal alımlarına 2,9, hizmet alımlarına 3,8 teklif geliyor. Rakip arttıkça kırım artıyor.

Bu size ne demek? Yapım işinde %10'luk bir kırım çoğu zaman sizi sıralamanın gerisinde bırakır. Mal ve hizmet alımında ise işlerin büyük kısmı çok daha düşük kırımlarla bağlanıyor; fiyatınızı gereksiz yere aşağı çekmeyin.

İdareye göre fark, aslında işin türünden

İdare tipine göre ortalama ve ortanca kırım:

• Valilik — ortalama %23,8 · ortanca %25,9 (1.068 ihale)
• İl özel idaresi — %22,9 · %23,7 (2.419 ihale)
• Büyükşehir belediyesi — %19,8 · %18,0 (3.737 ihale)
• Bakanlık ve bağlı birimleri (il müdürlükleri, hastaneler gibi) — %17,7 · %16,0 (27.062 ihale)
• Belediye — %17,1 · %14,3 (12.308 ihale)
• Üniversite ve diğer idareler — %16,7 · %15,1 (3.248 ihale)
• Kaymakamlık — %15,9 · %13,3 (80 ihale)

Valilik ve il özel idaresi en tepede, ama bu idareler başka bir işi ihaleye çıkarıyor. Valilik ihalelerinin %75'i, il özel idaresi ihalelerinin %67'si yapım işi ve bunlara ortalama 14,2 ve 8,7 teklif geliyor. Belediye ihalelerinin ise %58'i mal alımı ve ortalama teklif sayısı 3,5.

Aynı türe bakınca fark daralıyor. Bütün ihalelerde valilik ile belediye arasında 6,7 puan fark var; yalnızca yapım işlerine baktığınızda fark 1,9 puana iniyor. Yapım işlerinde ortalama kırım bakanlıklarda %21,5, belediyelerde %22,4, il özel idarelerinde %23,9, valiliklerde %24,3, büyükşehir belediyelerinde %24,5; üniversite ve diğer idarelerde %18,9. Mal alımlarında belediyeler %15,1 ile en düşük; büyükşehir belediyeleri (%19,7) ve il özel idareleri (%19,9) en yüksek.

Bu size ne demek? İdarenin tipine bakıp kırım tahmin etmeyin. Önce işin türüne, sonra o idarenin kendi geçmişine bakın. Bir idarenin son 12 ayda aynı türde yaptığı ihalelerdeki kırım, ilan sayfalarındaki rekabet kutusunda ve kurum sayfalarında duruyor.

Büyük ihalede kırım yüksek

İhalenin büyüklüğü kırımı belirgin şekilde değiştiriyor. Yaklaşık maliyete göre ortalama kırım:

• 500 bin TL'nin altı: %9,0 (523 ihale)
• 500 bin – 2 milyon TL: %15,0 (8.715 ihale)
• 2 – 10 milyon TL: %16,9 (23.676 ihale)
• 10 – 50 milyon TL: %21,1 (11.087 ihale)
• 50 milyon TL ve üstü: %21,9 (5.921 ihale)

Fark en çok yapım işlerinde görülüyor: 500 bin – 2 milyon TL arasındaki yapım işlerinde ortalama kırım %15,0, 50 milyon TL'nin üstündekilerde %25,1. Hizmet alımlarında ise 500 bin TL'nin altındaki işlerin ortanca kırımı yalnızca %1,1.

Bu size ne demek? Küçük işte düşük bir kırımla kazanmak mümkün. Büyük işte rekabet sert: 50 milyon TL'nin üstündeki bir yapım işine %15 kırımla girerseniz, o büyüklükteki ihalelerin dörtte üçünden daha az kırmış olursunuz.

Usul: pazarlıkta kırım yarı yarıya

Açık ihalede ortalama kırım %21,3. Pazarlık usulünde çok daha düşük. Kanunun ani ve beklenmeyen durumlar için öngördüğü 21/b pazarlıkta ortalama %11,7; yaklaşık maliyeti belli bir tutarın altındaki mal ve hizmet alımlarında kullanılan 21/f pazarlıkta %8,9. 21/f ihalelerinin ortanca kırımı yalnızca %5,3.

Bu iki usulde ilan zorunlu değil. Kanun, ilan yapılmayan hallerde "en az üç istekli davet edilerek" teklif istenmesini şart koşuyor (4734 md. 21).

Bu size ne demek? Bir pazarlık ihalesine davet edildiyseniz rakibiniz az ve kırım düşük olabilir. Açık ihalede ise ortalamanın üstünde bir kırıma hazırlıklı olun.

İşe göre: akaryakıtta %6, asfaltta %22

İhale başlıklarına bakınca bazı işlerde kırımın belirgin şekilde düşük, bazılarında yüksek olduğu görülüyor. Son 12 ayın ortalamaları, başlığında bu kelimeler geçen ihalelerde:

• Elektrik enerjisi alımı %5,3 (154 ihale), akaryakıt (motorin, benzin) %6,1 (1.354 ihale)
• Bilgisayar %11,4 (199 ihale), yazılım ve lisans %11,8 (454 ihale), yemek %12,8 (1.317 ihale), taşıma ve servis %13,1 (1.670 ihale)
• Okul ve bina yapımı %21,2 (1.170 ihale), kilitli parke %21,2 (932 ihale), asfalt %22,5 (837 ihale), içme suyu ve kanalizasyon %22,7 (1.229 ihale), kırtasiye %24,0 (215 ihale)

Fiyatı piyasada zaten belli olan ürünlerde (akaryakıt, elektrik) indirim yapacak alan dar kalıyor olabilir; veri bunun nedenini tek başına söylemiyor. Güncel ilanları konu sayfalarından takip edebilirsiniz: akaryakıt, yemek, asfalt, kilitli parke, içme suyu.

Bu size ne demek? Kırım aralığınızı genel ortalamaya göre değil, kendi işinize benzeyen işlere göre kurun.

Yıllara göre: kırım 2022'den beri yükseliyor

2014–2021 arasında ortalama kırım %15 ile %18 arasında gidip geldi. 2022'de %11,3 ile dibe indi. O yıldan beri her yıl yükseliyor: 2023'te %12,6, 2024'te %15,4, 2025'te %17,7 ve 2026'nın ilk dokuz ayında %18,3. 2026, 2014'ten bu yana ölçtüğümüz en yüksek yıl.

Veri bize bu dalgalanmanın nedenini söylemiyor. Ama pratik bir sonucu var: birkaç yıl önceki ihalelerden aklınızda kalan kırım oranları bugünün piyasasını yansıtmayabilir. İlan sayfalarındaki rekabet kutusu da kırım ortalamasını bu yüzden son 12 ayın ihalelerinden hesaplıyor.

İllere göre

İdaresini bir ile bağlayabildiğimiz 33.954 ihalede, en az 400 ihalesi olan 28 ile baktık. Ortalama kırımın en yüksek olduğu iller Van (%24,7), Elazığ (%23,8), Şanlıurfa (%23,4) ve Kahramanmaraş (%22,4). En düşük olduğu iller Kocaeli (%15,0), Hatay (%16,1), Malatya (%16,3) ve Diyarbakır (%17,4). İstanbul'da ortalama %17,8, Ankara'da %17,7, İzmir'de %19,6.

İller arasındaki farkı da işin türü ve rakip sayısı etkiliyor; bir ilin ortalamasını kendi işinize doğrudan uygulamayın.

Kırımın bir sınırı var mı?

Kanunda yasak bir yüzde yok. Ama 4734 md. 38'e göre ihale komisyonu "diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder" ve bu tekliflerin sahiplerinden yazılı açıklama ister. "Açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir."

Hangi teklifin aşırı düşük sayılacağını sınır değer belirler. Sınır değer ihaleye verilen tekliflerden hesaplandığı için ihale açılmadan bilinemez; teklifler açıklandıktan sonra sınır değer hesaplama aracımızla kendi ihaleniz için hesaplayabilirsiniz.

Son 12 ayda ihalelerin %8,2'sinde kırım %40'ı geçmiş. Yani yüksek kırım yasak değil, ama gerekirse nasıl bu fiyata yapabildiğinizi yazılı olarak açıklayabilmeniz gerekiyor.

Kırım negatif olabilir mi?

Olabilir. Yaklaşık maliyet bir tavan değil, tahmindir. Son 12 ayda ihalelerin %5,1'inde (2.570 ihale) sözleşme bedeli yaklaşık maliyetin üstünde kalmış.

Bu ihalelerde ortak nokta zayıf rekabet: %41,8'ine tek teklif verilmiş, %82,5'ine en fazla üç. Tek teklifli ihalelerin %9,4'ünde kırım negatif; dört ve üstü teklif gelen ihalelerde bu oran %2,1.

Bu size ne demek?

• Genel ortalamayla teklif kurmayın. %18 bir başlangıç noktası; iş türüne, büyüklüğe ve usule göre %5 ile %30 arasında oynuyor.
• Önce işin türüne bakın. Yapım işinde ortanca kırım %23,2; mal ve hizmet alımında %11–13.
• Rakip sayısını tahmin edin. Kırımı en çok değiştiren şey rakip sayısı: son iki yılda tek teklif gelen ihalelerde ortalama kırım %7,9, on bir ve üstü teklifte %30,1 (ayrıntısı).
• İdarenin kendi geçmişine bakın. Aynı idarenin son 12 ayda aynı türde yaptığı ihaleler, genel ortalamadan çok daha iyi bir tahmin verir. Ortalama tek başına yetmez; kaç ihaleye dayandığı da önemli.
• Eski oranlarla çalışmayın. Ortalama kırım 2022'den bu yana yedi puan yükseldi.

Rakamları nasıl hesapladık?

Kaynak, Kamu İhale Bülteni'nin sonuç ilanları. Kırım, yaklaşık maliyet ile sözleşme bedeli arasındaki farkın yaklaşık maliyete bölünmesiyle bulunur. Bir ihalenin birden fazla sonuç ilanı varsa o ihaleyi dışarıda bıraktık: kısımlara bölünmüş ihalede her kısım ayrı bir sözleşmedir, yaklaşık maliyet ise ihalenin tamamına aittir; ikisini oranlamak anlamsız bir kırım çıkarır. Birden fazla yükleniciyle imzalanan, para birimi farklı olan ve bedelin yaklaşık maliyetin iki katını aştığı (açıkça hatalı okunmuş) kayıtları saymadık. Bültende ikinci kez yayımlanan aynı sonuç ilanını bir kez saydık.

Dönem ihale tarihine göre. İdare tipini ilandaki idare adından belirledik. 4734'ün istisna maddelerine göre yapılan alımlar ve doğrudan teminler dahil değil. Tek teklif yazımız son iki yılı kapsadığı için oradaki kırım sayıları buradakilerden biraz farklı olabilir. Bu yazı her yıl aynı adreste güncellenecek.