Bilanço yeterliği hesaplama

Bilanço yeterliği nedir?

İdare, ihaleye giren firmanın işi götürecek mali gücü olup olmadığına bakar. Bunun ölçüsü bilançodan çıkan üç orandır ve bunlar teklif fiyatından bağımsızdır: teklifiniz en iyi olsa bile oranlarınız tutmuyorsa teklif değerlendirme dışı kalır. Bu yüzden ihale gününden önce bakılacak ilk yer kendi bilançonuzdur.

Üç ölçüt, üçü birlikte

Sınırların tipi farklı ve bu fark eleyicidir. İlk ikisinde yönetmelik "en az" der; tam 0,75 ve tam 0,15 yeterlidir. Üçüncüsünde ise "0,50'den küçük olması" der; tam 0,50 yeterli değildir. Araç bu ayrımı olduğu gibi uygular.

Yıllara yaygın inşaat işi olan firmalarda hesap sadeleşir: yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan ve toplam aktiften, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülür. Bu düzeltme yapılmadan hesaplanan oran çoğu müteahhitte gerçeğinden düşük çıkar.

Hangi yılın bilançosu istenir?

Kural, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldır. Ama ihale ya da son başvuru tarihi yılın ilk dört ayındaysa iki önceki yılın bilançosu istenir — yılın başında henüz bir önceki yılın bilançosu kesinleşmemiş olur. Bu düzenleme 09.05.2026 tarihinde yürürlüğe girdi; araç ihale tarihine bakıp doğru yılı söyler.

Oranlar tutmuyorsa: geriye dönüş hakkı

Bir önceki yılın bilançosuyla ölçütleri sağlayamayan istekli, daha eski yılların belgelerini birlikte sunabilir. Kaç yıl geriye gidilebildiği ihale türüne göre değişir:

Ortalama, oranların ortalaması değildir. Yönetmelik "parasal tutarların ortalaması" der: önce yılların dönen varlıkları, borçları, öz kaynakları ayrı ayrı ortalanır, oran o ortalama tutarlardan hesaplanır. İki yılın cari oranını toplayıp ikiye bölmek yanlış sonuç verir.

İş ortaklığında ne değişir?

Hiçbir şey hafiflemez: ortakların her biri üç ölçütü ayrı ayrı sağlamak zorundadır. Hisse oranına bölünen ölçüt iş hacmidir (ciro) — onun için iş hacmi aracına bakın. Bu ayrım, ortaklık kurarken "mali oranları güçlü ortak taşır" varsayımıyla hareket eden firmaların en sık yanıldığı yerdir.

Neyi hesaplamıyoruz

Bilançonun istenip istenmeyeceğine idare karar verir; bazı ihalelerde bu belgeler hiç aranmaz, bazılarında eşdeğer belgeler (meslek mensubu onaylı form) kabul edilir. Araç, ilanın bunları isteyip istemediğini bilemez — yalnızca beyan ettiğiniz rakamlarla oranları hesaplar ve sınırla karşılaştırır. Bağlayıcı olan, idarenin ihale dokümanındaki düzenlemesi ve komisyon kararıdır.