Hakediş kesintileri ve net ödeme hesaplama

Hakedişten ne kesilir?

Onaylanan bir hakedişin brüt tutarı, yükleniciye ödenen tutar değildir. Üç ayrı kesinti araya girer: damga vergisi, KDV tevkifatı ve — iş yıllara sari bir inşaat ya da onarım işiyse — stopaj. Bunların üstüne idarenin kendi alacakları (SGK mahsubu, avans mahsubu, ek kesin teminat, varsa gecikme cezası) eklenir.

Üç kesinti zincirleme değil, paraleldir

En sık sorulan soru "hangisi önce kesilir?"dir. Cevap: bir sıra yoktur. Damga vergisi ve stopaj aynı brüt tutardan hesaplanır ve hiçbiri diğerinin matrahını küçültmez — stopaj kanun gereği gayrisafi tutardan alınır, yani damga düşülmüş tutardan değil. KDV tevkifatı ise işlem bedeline hiç dokunmaz, yalnızca hesaplanan KDV'yi böler. Üçü de bağımsız hesaplanır ve ödenecek tutardan düşülür.

KDV hiçbir kesintinin matrahına girmez. Damga da stopaj da KDV hariç tutar üzerinden hesaplanır. KDV dahil bedel yalnızca tevkifat alt sınırının aşılıp aşılmadığına bakılırken kullanılır.

Damga vergisi: %0,948

Resmî daireler tarafından yapılan ödemeler nedeniyle düzenlenen makbuzlar — hakediş makbuzu da buna dahildir — binde 9,48 oranında damga vergisine tabidir. Avans olarak yapılan ödemeler de kapsamdadır. Her bir kâğıt için hesaplanacak vergi 29.115.961,10 ₺'yi aşamaz; bu üst sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artar.

Nispi oran yeniden değerlemeyle artmaz. Yeniden değerleme yalnızca maktu vergileri ve azami tutarı yükseltir; binde 9,48 nispi bir orandır ve ancak Cumhurbaşkanı kararıyla değişir. Damga vergisi iade edilmez.

KDV tevkifatı: işlem bedelini değil, KDV'yi böler

Bu, en çok yanlış hesaplanan kalem. Tevkifat oranı hesaplanan KDV'ye uygulanır, hakediş tutarına değil. Oran işin türüne göre değişir:

İki ayrı eşik var, karıştırmayın:

Eşikten kaçınmak için bedel parçalara ayrılamaz; aynı işleme ait bedellerin toplamı dikkate alınır. Tevkif edilen KDV'yi alıcı doğrudan vergi dairesine öder; satıcı bu tutar için iade talep edebilir.

Belediyeler için bu ayrım mevzuat metninden kesin çıkmıyor ve bunu gizlemiyoruz: tebliğin belirlenmiş alıcı listesinde "belediyelerin teşkil ettikleri birlikler" sayılıyor ama belediyenin kendisi listede adıyla geçmiyor ve 5018 sayılı Kanuna ekli cetvellerde de yer almıyor. Bu, yapım işlerinde 5.000.000 ₺ eşiğinin uygulanıp uygulanmayacağını değiştirir — araç seçimi size bırakır ve bir hüküm uydurmaz.

Stopaj: yalnızca yıllara sari inşaat ve onarım işinde

Bu kesinti Gelir Vergisi Kanunu'nun 42. maddesi kapsamındaki işlere aittir: işin başladığı ve bittiği yıl farklı olan inşaat ve onarım işleri. Temizlik, yemek, güvenlik, danışmanlık gibi hizmet alımlarında stopaj yoktur — orada yalnızca damga ve KDV tevkifatı işler.

Bu oranlar 1 Nisan 2025'ten itibaren yapılan ödemelerde geçerlidir. 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği hâlâ %3 yazıyor ve güncellenmemiştir — geçerli olan Cumhurbaşkanı Kararıdır; tebliğdeki oranı kullanmayın.

Stopaj kesin bir vergi değildir: işin bittiği yıl beyan edilen kazanç üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir, artan kısım iade alınır. Yıllara sari işin kazancı ayrıca geçici vergiye tabi değildir.

Sayısal örnek

Kamu idaresine yapılan, yıllara sari bir yapım işinde KDV hariç 1.000.000 ₺'lik hakediş:

Aynı iş yıllara sari değilse stopaj satırı düşer ve net ödeme 1.110.520 ₺ olur.

Neyi hesaplamıyoruz

SGK prim ve idari para cezası borcu oransal bir kesinti değildir: idare ödeme öncesi borcu sorgular, varsa hakedişten mahsup eder ve kalanı öder — tutarı sorgunun sonucuna bağlıdır, formülle bulunmaz. Avans mahsubu, ek kesin teminat ve gecikme cezası da idarenin kendi hesabına göre düşülür; araç bunları toplu olarak girmenizi ister. İşin yıllara sari olup olmadığına araç karar veremez — bu, işin fiilen hangi yıllara yayıldığına bağlıdır ve ilandan anlaşılmaz. İndirimli KDV oranına tabi özel hâller için oranı siz girersiniz; araç genel oranı varsayar ve hangi oranı kullandığını sonuçta yazar. Bağlayıcı olan idarenin hesabıdır.