Gecikme cezası hesaplama

Gecikme cezası nasıl hesaplanır?

Hesap üç sayıdan ibarettir: sözleşme bedeli × günlük oran × cezalı gün. Zor olan kısım sayılar değil, hangi bedelin ve hangi günlerin sayılacağıdır — asıl para farkı orada çıkar.

Oranı kanun değil idare belirler

4735 sayılı Kanun yalnızca "ihale dokümanında belirlenen oranda" der; sabit bir oran yoktur. Tip sözleşmeler idareye bir aralık bırakır ve idare bu aralıktan seçtiği oranı sözleşmeye yazar. Bu yüzden araç oranı uydurmaz, sizden ister; girdiğiniz oran aralığın dışındaysa hesabı durdurmaz, uyarır.

"Onbinde" ile "binde" karıştırılmasın: onbinde üç, yüzde 0,03'tür — yüzde 0,3 değil. On kat fark eder ve bu, sözleşme bedeli büyüdükçe milyonlarca liralık bir yanılgıya döner.

Matrah: bedelin tamamı, KDV hariç

Kısmi kabul öngörülmeyen işlerde günlük ceza sözleşme bedelinin tamamı üzerinden alınır — yalnızca gecikilen kısım üzerinden değil. İşin yüzde doksanı bitmiş olsa bile ceza tam bedel üzerinden işler. Matrah KDV hariçtir. Kısmi kabul öngörülen işlerde ise ceza, zamanında bitirilmeyen kısmın bedeli üzerinden ve tip sözleşmedeki ayrı tablodan hesaplanır.

Cezalı gün: tatiller dahil

Cezalı süre, süre uzatımları dahil işi bitirmeniz gereken tarihi izleyen günde başlar ve geçici kabul itibar tarihinde biter. Bu sürenin içindeki hafta sonları ve resmî tatiller de sayılır; genel şartname bunu açıkça yazar, çünkü o günler işin süresi belirlenirken zaten hesaba katılmıştır. İdarenin kabul işlemlerini geciktirdiği süre cezaya eklenmez. Sözleşme idarece feshedilmişse süre, kanunun feshedilmiş sayılacağını öngördüğü tarihe göre belirlenir.

Tavan ve fesih sınırı

Yapım işlerinde gecikme cezası dahil tüm cezaların toplamı ilk sözleşme bedelinin %15'ini, hizmet alımında %30'unu geçemez. Geçmesi hâlinde tavana kadarki ceza uygulanır, ayrıca kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesap tasfiye edilir — yani tavan bir üst sınır değil, bir eşiktir. Tavan yalnızca gecikme cezasını değil sözleşme kapsamındaki bütün cezaları kapsadığı için araç daha önce kesilen cezaları ayrıca sorar.

Mal alımı tip sözleşmesinde böyle bir tavan hükmü bulunmuyor (arandı). Bunun bilinçli bir tercih mi yoksa bir boşluk mu olduğu metinden anlaşılmıyor; araç olmayan bir tavanı uydurmaz.

Neyi hesaplamıyoruz

İş artışı yapılmışsa matrahın ne olacağı belirsizdir ve bunu gizlemiyoruz: yapım tip sözleşmesinin bir fıkrası "ilk sözleşme bedeli", bir diğeri "sözleşme bedeli" der. Araç bu boşluğu kendi hükmüyle doldurmaz; hangi bedeli kullandığınızı siz belirlersiniz. Cezaya KDV eklenip eklenmeyeceği konusunda da ihale mevzuatında hüküm yok — araç karar vermez. Süre uzatımı hesaplamıyoruz: mücbir sebep ya da idareden kaynaklanan gecikme varsa uzatılmış tarihi siz girersiniz. Bağlayıcı olan idarenin hesabı ve sözleşmenizin kendi metnidir; bu araç aynı kuralı uygular ama onun yerine geçmez.